Zwerfvuil
De Vlaamse autosnel- en gewestwegen worden zoveel mogelijk zwerfafvalvrij gehouden. De tonnage afval zwerfvuil dat het Agentschap Wegen en Verkeer langs gewest- en snelwegen in Vlaanderen ophaalt is in de periode 2007-2009 gedaald van 3.610 tot 2.817 ton.
In 2008 werd 3.001 ton opgehaald. In de periode 2004-2006 steeg de opgehaalde hoeveelheid ton afval van 2.497 tot 2.985 ton.
De grootste hoeveelheid afval werd in 2009 opgehaald in de provincie Antwerpen (961 ton), gevolgd door Vlaams-Brabant (876 ton), West-Vlaanderen (418 ton), Oost-Vlaanderen (334 ton) en Limburg (228 ton).
Enkel in Oost-Vlaanderen steeg in 2009 de opgehaalde hoeveelheid (van 305 tot 334 ton). De kostprijs voor deze afvalophaling bedroeg in 2009 3,04 miljoen euro. Dat is minder dan het jaar voordien (3,19 miljoen euro).
Al jaren zoeken verschillende instanties in Vlaanderen oplossingen voor het zwerfvuil en sluikstort op de wegen. In de aanpak van zwerfvuil werkt de agentschap Wegen en Verkeer met een driesporenbeleid:
- sensibiliseren
- verbaliseren
- opruimen
Sensibiliseren
In samenwerking met OVAM zijn er jaarlijks sensibiliseringscampagnes, waarvoor onder andere onze informatieborden langs de snelwegen worden ingezet. De jaarlijkse campagnes zijn een hoeksteen van het langetermijnactieplan om de hoeveelheid zwerfvuil in Vlaanderen drastisch te verminderen.
Sinds 2008 is de baseline van de gewestelijke zwerfvuilcampagne 'Zwerfvuil in de vuilbak... en nergens anders'.
De campagne van 2011 met de slogan ‘Zwerfvuil is niet meer van deze tijd’ roept iedereen op om zelf de strijd tegen zwerfvuil aan te gaan. Deze participatieve campagne is gericht op het stimuleren van de burgers om gedragsverandering te helpen uitdragen. Op campagnewebsite http://indevuilbak.be/ wordt iedereen uitgenodigd om een gepersonaliseerde affiche te ontwerpen met uw persoonlijke boodschap erop.
Telkens moet de nadruk gelegd worden op voorkoming van zwerfvuil, eerder dan enkel aan symptoombestrijding te doen. Niet alleen moeten we de consument leren zijn gedrag te veranderen, ook de producent moet bewust gemaakt worden dat hij het aanbod van zwerfvuilgevoelige producten mee kan beperken. Sinds 2006 werkt de Vlaamse overheid samen met de OVAM en Fost Plus actief aan het terugdringen van zwerfvuil.
Zwerfvuil is een hardnekkig maatschappelijk probleem. Onderzoek van de OVAM wijst uit dat liefst 77% van de Vlamingen - drie op de vier - zegt zich aan zwerfvuil te ergeren. Bovendien wordt zwerfvuil meer en meer als een factor opgegeven die aanleiding geeft tot een onveilig gevoel op straat. Jaarlijks komen niet minder dan 1.600.000 drankblikjes en 39.691.295 sigarettenpeuken op straat terecht. Het het opruimen hiervan kost handenvol geld.
Verbaliseren
Ongeveer 330 ambtenaren van het agentschap Wegen en Verkeer zijn gelegitimeerd om een proces-verbaal op te stellen tegen sluikstorters. De handhaving met betrekking tot deze zerfvuil- afvalproblematiek moet een belangrijk aandachtpunt blijven.
Met de inwerkingtreding van het milieuhandhavingsdecreet in 2010 werd een nieuwe administratieve procedure gecreëerd: PV's voor milieu-inbreuken worden ingediend bij LNE die steeds de overtreder "vervolgt". Dit in tegenstelling tot vroeger, waarbij het Parket de PV's ontving en maar al te vaak seponeerde.
Opruimen
Bedoeling is op een grondige en geïntegreerde manier de zwerfvuilproblematiek in Vlaanderen aan te pakken, m.a.w. om zoveel mogelijk het grondgebied van Vlaanderen te vrijwaren van zwerfvuil. Om het zwerfvuil- en netheidsprobleem in kaart brengen werd op 6 mei 2010 door Vlaamse minister van Leefmilieu de netheidsbarometer voorgesteld. De OVAM zal de gegevens gebruiken om een Vlaamse netheidsindex te maken.
Dit instrument - in de eerste plaats bedoeld voor de lokale overheden - zou een efficiëntere aanpak van het zwerfvuil moeten mogelijk maken door een duidelijker zicht geven op plaatsen waar meer controle en handhaving nodig zijn. Carpoolparkings blijven een zwakke plek voor zwerfvuil. Niet alleen zwerfvuil langs de snelwegen en de snelwegparkings, maar ook het zwerfvuil en afval op bermen, taluds en in grachten wordt opgeruimd. Een voorstel ligt op tafel om vanaf 2011 de netheidsbarometer te gaan gebruiken op een aantal parkings langs autosnelwegen in Vlaanderen.